รู้ก่อนน่าจะดี เมื่อต้องเข้าสู่วงการ
น้ำมันกัญชากัญชง
น้ำมันกัญชา THC และ น้ำมันกัญชง CBD มีต้นกำเนิดเดียวกัน
น้ำมันกัญชากัญชงได้รับความสนใจในหมู่คนไทยมากขึ้น หลังจากกฎหมายปลูกกัญชาเสรีได้ถูกประกาศใช้ (มิ.ย.2565) ปรากฎมีน้ำมันกัญชามากมายหลากหลาย แต่น้ำมันกัญชาที่มีคุณภาพและใช้ประโยชน์ได้โดยไม่มีพิษภัยตามมาในภายหลัง เป็นสิ่งที่ผู้สนใจต้องศึกษาหาข้อมูล
2 ตัวเอกที่ต้องทำความรู้จักให้ดีก่อน คือ เนื้อสาร THC และเนื้อสาร CBD ทั้ง 2 เนื้อสารต่างมีต้นกำเนิดเดียวกัน เพราะจัดอยู่ในตระกูลสารไฟโตแคนนาบินอย ซึ่งพบได้เฉพาะในช่อดอกกัญชากัญชงเพศเมีย
สารไฟโตแคนนาบินอย พระเอกในชีวิตจริง CEO ของร่างกายและกลไกนาฬิกาชีวิต
“สารไฟโตแคนนาบินอย” (phytocannabinoid) จากในพืชกัญชากัญชง มีโครงสร้างทางเคมีคล้ายกันกับ “สารเอ็นโดแคนนาบินอย” (Endocannabinoid) ที่ร่างกายมนุษย์ผลิตขึ้นได้เองเพื่อใช้ในระบบเอ็นโดแคนนาบินอย สารเอ็นโดแคนนาบินอย เป็นกลุ่มสารสื่อประสาทที่ทำงานเกี่ยวข้องกับนาฬิกาชีวิต สนับสนุนความต้องการพื้นฐานของร่างกาย เช่น การพักผ่อน ความหิว การสืบพันธุ์ ความจำ การรับรู้ การเรียนรู้ การเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อและการทรงตัว รวมถึงอารมณ์ที่เป็นปกติสุข
จากการทดลองพบว่า สารไฟโตแคนนาบินอยจากพืชกัญชากัญชง นอกจากมีโครงสร้างทางเคมี ที่คล้ายกันกับสารเอ็นโดแคนนาบินอยแล้ว ยัง สามารถเข้ากันได้ดีกับระบบเอ็นโดรแคนนาบินอย และให้ผลตอบสนองดีมีประสิทธิภาพเทียบเท่าสารเอ็นโดแคนนาบินอย
ระบบเอ็นโดรแคนนาบินอย (Endocannabinoid system-ECS) ไม่เพียงแต่พบในร่างกายมนุษย์ ยังพบว่ามีระบบนี้ในร่างกายของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิด เพื่อทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ รักษาสภาวะสมดุลของอวัยวะทุกส่วนในร่างกาย กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้ทำงานเป็นปกติ โดยมีสารเอ็นโดแคนนาบินอยที่ร่างกายสร้างขึ้น เป็นตัวสารตั้งต้นออกฤทธิ์สั่งการร่างกายให้ผลิตสารสื่อประสาทและฮอร์โมนต่าง ๆ เพื่อไปกำกับเซลล์ประสาทให้ทำงานตามหน้าที่ตามลำดับต่อไป ระบบเอ็นโดรแคนนาบินอยจึงเป็นระบบที่มีความสำคัญมาก เปรียบได้กับตำแหน่ง CEO ของบริษัท
ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย ปลอดมลพิษ ร่างกายได้รับอาหารที่ดีไม่มีสารพิษเจือปน ได้ออกกำลังกายพอดี มีอารมณ์ดีไม่ขุ่นมัว และพักผ่อนดีเพียงพอ จะผลิตสารเอ็นโดแคนนาบินอยได้ดี แต่ในสภาวะที่ไม่ปกติ ร่างกายเสียสมดุลจากความเครียดทั้งทางกายและใจ การเจ็บป่วยด้วยโรคติดต่อ โรคเรื้อรัง หรืออุบัติเหตุ รวมถึงความเสื่อมจากวัยชรา ความสามารถในการผลิตสารเอ็นโดแคนนาบินอยจะทำได้น้อยลง เกิดเป็นความไม่สมดุลของสารเคมีในร่างกาย ปรากฏขึ้นให้เห็นเป็นความเจ็บป่วยที่หาสาเหตุไม่ได้ การสูญเสียความสามารถทางกายบางอย่างที่เคยมี ความรู้สึกไม่ปกติสุขเหมือนเดิมทั้งทางร่างกายและจิตใจ ความผิดปกติที่เกิดขึ้นเหล่านี้จะพบได้มากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับระยะเวลาและความรุนแรงของสารเอ็นโดแคนนาบินอยที่เสียสมดุล
Dr. Raphael Mechoulam
ผู้บุกเบิกงานวิจัยที่พลิกชีวิตให้กับต้นกัญชากัญชง เริ่มต้นขึ้นเมื่อปี 1960 โดยนักเคมีชาวอิสราเอล ดร.ราฟาเอล เมคูลัม (Dr. Raphael Mechoulam) ผู้อุทิศเวลาศึกษาวิจัยเกี่ยวกับกัญชามาตลอดชีวิต จนได้รับการยกย่องว่าเป็น “บิดาแห่งกัญชาทางการแพทย์สมัยใหม่” ได้ค้นพบแยกสารแคนนาบินอยจากพืชแคนนาบิส (Cannabis-ชื่อสกุลของต้นกัญชากัญชง) ไปสู่การค้นพบระบบเอ็นโดรแคนนาบินอยในร่างกายมนุษย์ นับเป็นการค้นพบที่พลิกฟื้นให้กับพืชใต้ดินอย่างกัญชากัญชง ได้กลับมาเป็นที่สนใจในวงการแพทย์มากขึ้น ในฐานะยาธรรมชาติที่ตอบสนองรับมือกับความเจ็บป่วย ได้อย่างเห็นผลชัดเจนและปลอดภัยมากกว่าการใช้ยาเคมีหลายเท่า
THC ผู้สร้างตำนานเปิดโลกบนดินให้กับพืชต้องห้ามอย่างต้นกัญชา
ในช่อดอกกัญชา แหล่งกำเนิดของตระกูลสารไฟโตแคนนาบินอย มีเนื้อสารสำคัญอีก นับร้อยกว่าชนิดที่กำลังถูกทดลองวิจัยเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ทางการแพทย์ โดยค้นพบประโยชน์จากเนื้อสาร THC ก่อน และค่อยพบเนื้อสาร CBD ตามมา ทั้งเนื้อสาร THC และ CBD ต่างมีอยู่ในช่อดอกกัญชาในสัดส่วนที่ไม่เท่ากันขึ้นอยู่กับสายพันธุ์
ด้วยความที่ร่างกายมนุษย์มีระบบเอ็นโดแคนนาบินอย จึงมีต่อมรับเนื้อสารเอ็นโดแคนนาบินอย เรียกว่า CB1 และ CB2 ตามอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกาย โดยต่อมรับ CB1 พบอยู่ในสมองและระบบประสาทส่วนกลาง CB2 พบอยู่ในระบบภูมิคุ้มกันในอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกายรวมถึงกระดูกและระบบต่อมไร้ท่อต่าง ๆ ต่อมที่รับเนื้อสาร THC ได้ดีพบว่ามีจำนวนมากอยู่ในสมอง
เนื้อสาร THC หรือ เตตระไฮโดรแคนนาบินอล (Tetrahydrocannabinol) มีคุณสมบัติเด่นที่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท การได้รับเนื้อสาร THC ในปริมาณความเข้มข้นที่เหมาะสมจะช่วยให้ผ่อนคลาย เคลิบเคลิ้ม หากเพิ่มความเข้มข้นที่สูงขึ้นจะช่วยระงับความเจ็บปวดรุนแรงได้ดีเห็นผลเร็ว จึงถูกนำมาใช้ในการบำบัดดูแลรักษาผู้ป่วยมะเร็ง แต่ความเข้มข้นที่สูงยังส่งผลข้างเคียง ทำให้มีอาการมึนเมาได้มากเช่นกัน การรับเนื้อสาร THC เป็นเวลานานยังส่งผลให้ร่างกายติดการใช้สาร THC และต้องปรับเพิ่มความเข้มข้นสูงขึ้นไปเรื่อย ๆ ในขณะที่ผลการตอบสนองกลับลดสวนทางลง
ด้วยข้อจำกัดทางคุณสมบัติของเนื้อสาร THC ประกอบกับการค้นพบเนื้อสารตัวใหม่อย่าง CBD หรือ แคนนาบิไดออล (Cannabidiol) พบว่าทุกอวัยวะทั่วร่างกายมีต่อมรับเนื้อสาร CBD แต่พบเพียงเล็กน้อยในสมอง เนื้อสาร CBD มีคุณสมบัติเด่นช่วยผ่อนคลาย ลดความกังวล ยับยั้งการอักเสบของแผล ลดการเจ็บปวดได้เช่นเดียวกับเนื้อสาร THC แม้จะไม่เห็นผลเร็วเท่ากับการใช้ด้วย THC แต่การใช้เนื้อสาร CBD ในปริมาณความเข้มข้นสูง กลับไม่พบว่ามีผลต่อจิตประสาท ไม่เสพติด ไม่ทำให้มึนเมา และยังช่วยยับยั้งอาการมึนเมาจากการใช้เนื้อสาร THC ได้อีกด้วย เนื้อสาร CBD จึงได้รับการยอมรับในวงการการแพทย์มากขึ้น ส่งผลให้ต้นกัญชาสายพันธุ์ CBD เด่น ได้รับการพัฒนาสายพันธุ์ขึ้นมาอย่างหลากหลาย เพื่อค้นหาต้นพันธุ์ที่ให้ปริมาณเนื้อสาร CBD ในสัดส่วนที่สูงกว่าเนื้อสาร THC อย่างเห็นได้ชัดเจน
สำหรับสายพันธุ์กัญชาไทยทุกสายพันธุ์ จากการตรวจวัดค่าเนื้อสารแล้วพบว่า มีเนื้อสาร THC อยู่ในระดับสูงมาก และพบเนื้อสาร CBD น้อยมาก หรือแทบไม่มีเลย ในเวลานี้ ต้นกัญชาสายพันธุ์ CBD เด่น ยังถือเป็นสิ่งใหม่ของไทย
จากต้นกัญชา มีชื่อใหม่ว่า “กัญชง”
ชื่อเรียก “กัญชง” ถูกนำมาใช้เพื่อป้องกันการสับสน เมื่อต้องพูดถึงต้นกัญชาที่ทางราชการอนุญาตให้ปลูกและใช้ประโยชน์ได้ โดยใช้เกณฑ์เนื้อสาร THC หรือภาษาบ้าน ๆ เรียกว่า “สารเมา” ถูกนำมาใช้เป็นเส้นบรรทัดตัดสิน ต้นกัญชาที่มีสารเมาต่ำกว่า 1% โดยน้ำหนัก ให้เรียกว่าต้น “กัญชง” และสารสกัดที่ได้จากต้นและดอก หรือที่เรียกว่าน้ำมันสกัด ควรมีความเข้มข้นของเนื้อสาร THC อยู่ที่ต่ำกว่า 0.2% โดยน้ำหนัก จึงจะเป็นน้ำมันสกัดที่ถูกต้องตามกฎหมาย ซื้อขายได้ไม่ผิดกฎหมาย ใช้แล้วปลอดภัย ไม่เข้าข่ายยาเสพติด
ต้นกัญชงในประเทศไทย ยังแบ่งได้อีก 3 ประเภท คือ
- กัญชงเส้นใย ที่ใช้ประโยชน์จากเส้นใยเพื่อทำสิ่งทอเครื่องนุ่งห่ม นิยมมากในกลุ่มชาติพันธุ์ม้งทางภาคเหนือของไทย
- กัญชงเมล็ด ที่ใช้ประโยชน์จากเมล็ดเพื่อบีบทำน้ำมันสำหรับบริโภค ส่วนกากที่เหลือจากการบีบสกัด สามารถแปรรูปเป็นโปรตีนอาหารเสริมได้อีกทาง
- กัญชงซีบีดี ที่ใช้ประโยชน์จากดอกเพศเมีย เพื่อสกัดทำเป็นน้ำมันกัญชาทางการแพทย์ และสุขภาพ
** ต้นกัญชงทั้ง 3 ประเภท มีสายพันธุ์เฉพาะของตัวเอง ที่พัฒนาขึ้นเพื่อการใช้ประโยชน์ที่แตกต่างกัน ดังนั้น ใน 1 ต้นกัญชงไม่สามารถให้ประโยชน์พร้อมกันทั้ง 3 ด้านได้
กัญชงเส้นใย
กัญชงเมล็ด
กัญชงซีบีดี
น้ำมันกัญชา THC และ น้ำมันกัญชง CBD ปลายทางที่แตกต่าง
ในท้องตลาดของไทยมีขาย น้ำมันกัญชา และน้ำมันกัญชงซีบีดีอยู่มากมายหลายยี่ห้อ น้ำมันทั้ง 2 ชนิดมีความแตกต่างกันอย่างไร หรือต่างแค่ชื่อเรียก??? ในความเป็นจริง น้ำมันกัญชงซีบีดี คือ น้ำมันที่สกัดจากกัญชาสายพันธุ์ CBD เด่น มีเนื้อสารเมาต่ำ สารเมา หรือเนื้อสาร THC ที่พบมากในทุกสายพันธุ์กัญชาพันธุ์ไทย กัญชาพันธุ์ไทยมีเนื้อสารเมาในสัดส่วนสูงมาก และมีเนื้อสาร CBD ต่ำหรือแทบไม่พบเลย กัญชา CBD เด่นเป็นสายพันธุ์ที่ไม่พบในธรรมชาติของประเทศไทย แต่เป็นสายพันธุ์ที่ได้รับการพัฒนาขึ้นในต่างประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่เปิดเสรีปลูกและใช้กัญชา CBD เพื่อประโยชน์ทางการแพทย์และสุขภาพ ดังนั้นกัญชา CBD เป็นกัญชาประเภทเดียวที่ภาครัฐอนุญาตให้นำเข้าเฉพาะเมล็ดพันธุ์มาเพาะปลูก เก็บเกี่ยวและแปรรูปใช้ในไทยได้ และด้วยมีสัดส่วนเนื้อสาร THC ที่ต่ำมาก จึงมีชื่อเรียกในไทยว่า “กัญชงซีบีดี”
ระวัง! น้ำมันสกัดจากต้นกัญชาไทย ยังจัดเป็นยาเสพติด
แม้การปลูกต้นกัญชาจะเสรี ไม่ถูกจัดเป็นพืชเสพติดผิดกฎหมาย แต่การใช้ประโยชน์ในด้านการสกัดที่ผ่านการต้ม เคี่ยว ต้องระมัดระวังถึงตัวเนื้อสาร THC ที่ละลายออกมา หากมีความเข้มข้นที่สูงเกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด น้ำมันสกัดที่ได้จะยังจัดเป็นยาเสพติด ประชาชนทั่วไปไม่สามารถถือครอบครองไว้ใช้เองได้ เพราะความเข้มข้นของเนื้อสาร THC ที่สูงเกินกว่า 0.2% จะส่งผลเสียต่อสุขภาพด้านอื่นตามมามากกว่าประโยชน์ที่จะได้รับ การใช้งานจึงต้องอยู่ภายใต้การกำกับของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ไม่สามารถซื้อขายกันเองได้ เพราะเนื้อสาร THC ที่สูงเกิน 0.2% ถูกจัดเป็นยาเสพติด ตามกฎหมายไทยอนุญาตให้นำจ่ายได้เฉพาะแพทย์แผนไทย และแพทย์ผู้ได้รับอนุญาตเท่านั้น ซึ่งแตกต่างน้ำมันกัญชงซีบีดี ที่ถูกนำมาใช้ในวงการอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น อาหาร เครื่องดื่ม เครื่องสำอาง อาหารสัตว์ รวมถึงวงการแพทย์และความงาม ดังเห็นตัวอย่างการใช้งานได้ในหลายประเทศที่เปิดเสรีการใช้กัญชา
เกณฑ์มาตรฐาน THC น้อยกว่า 0.2% โดยน้ำหนัก เป็นเกณฑ์ที่ทาง อย. พิจารณาแล้วพบว่า ยังอยู่ในเกณฑ์ความปลอดภัยของการใช้เนื้อสาร THC ที่ไม่ส่งผลต่อจิตประสาท ไม่ทำให้มึนเมา และไม่เสพติด
** ก่อนใช้น้ำมันกัญชา มองหาเกณฑ์ THC ต่ำกว่า 0.2% เป็นสำคัญ เพื่อความยั่งยืนในการดูแลสุขภาพที่แท้จริง **
เลือกที่ใช่ ใช้แบบไหนดี ระหว่างน้ำมันกัญชาพื้นบ้านไทย THC เด่น หรือ น้ำมันกัญชง CBD เด่น
หากต้องเลือกใช้น้ำมันสกัดจากดอกกัญชา THC เด่น ซึ่งเป็นเนื้อสารที่พบมากสุดในกัญชาพื้นบ้านพันธุ์ไทย สิ่งหนึ่งที่ต้องเผื่อใจไว้ก็คือ ผลข้างเคียงหลังการใช้งาน เพราะ เนื้อสาร THC มีคุณสมบัติเด่นที่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท ทำให้ผู้ใช้ได้รับความมึนเมา ซึ่งระดับความเมาขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของเนื้อสาร THC ที่มีในน้ำมัน แต่ถ้าต้องการใช้เพื่อให้เห็นผลรวดเร็ว ในโรคภัยที่เกี่ยวข้องกับความเจ็บปวดรุนแรง (มะเร็ง) น้ำมันกัญชา THC เด่นยังเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ ซึ่งเกณฑ์การใช้ให้ปลอดภัยควรอยู่ภายใต้การกำกับดูแลโดยแพทย์ผู้ชำนาญการจะเหมาะสมที่สุด
ในขณะที่น้ำมันกัญชง CBD เด่น เป็นน้ำมันกัญชาที่เป็นมิตรและปลอดภัยกว่ามาก ตัวน้ำมันถูกออกแบบให้เหมาะกับการใช้เสริมบำรุงร่างกายในคนทั่วไปสามารถซื้อไว้ใช้ได้เอง โดยไม่ต้องผ่านการสั่งจ่ายจากแพทย์ ความน่าสนใจของเนื้อสาร CBD อยู่ที่ ให้ผลการใช้งานในรูปแบบเดียวกับการใช้เนื้อสาร THC แม้จะออกฤทธิ์เห็นผลได้ช้ากว่า แต่เนื้อสาร CBD ไม่ส่งผลข้างเคียงอย่างเช่น อาการมึนเมาหลังการใช้ แม้จะใช้เนื้อสาร CBD ในระดับความเข้มข้นสูง ๆ ก็ตาม นอกจากนี้ยังไม่ส่งผลต่อจิตประสาท ไม่ทำให้เสพติดมึนเมา และเนื้อสาร CBD ยังถูกใช้เพื่อบำบัดอาการติดเนื้อสาร THC อีกด้วย
น้ำมันกัญชง CBD เป็นตัวเลือกที่ดีแล้วจริงหรือ???
ทั้งน้ำมันสกัดจากดอกกัญชง CBD และดอกกัญชา THC มีที่มาเริ่มต้นจากไตรโคมของช่อดอกเพศเมีย ต้นกัญชากัญชงเป็นพืชที่แบ่งเพศแยกต้นกัน ช่อดอกกัญชากัญชงจัดอยู่ในกลุ่มดอกไม่สมบูรณ์เพศ มีใบดอกหรือใบที่ลดรูปเป็นช่อดอก เมื่อเข้าสู่วัยสาวพร้อมสืบพันธุ์ จะพบไตรโคมจิ๋ว ๆ จำนวนมากบนใบดอก ไตรโคม (Trichomes) คือ ต่อมกระเปาะที่ปกคลุมด้วยยางเหนียว มีกลิ่นหอมแรงเฉพาะตัวที่พบได้ในช่อดอกเพศเมียเท่านั้น ไตรโคมทำหน้าที่สะสมเนื้อสารพฤกษเคมีที่สำคัญ ๆ อย่าง CBD และ THC 2 เนื้อสารสำคัญในกลุ่มสารไฟโตแคนนาบินอยที่ถูกนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างเห็นผลชัดเจนแล้ว ยังมีเนื้อสารอีกนับร้อยกว่าชื่อที่เหล่านักวิทย์กำลังทดลองวิจัย นอกจากนี้ยังอุดมไปด้วยสารฟลาโวนอย เนเชอรัลเทอร์ปีนส์ และน้ำมันหอมระเหยตามธรรมชาติ ที่ทำให้ช่อดอกกัญชากัญชงมีกลิ่นหอมแรงเฉพาะตัว โดดเด่นแตกต่างจากดอกไม้ชนิดอื่นทั่วไป และในแต่ละสายพันธุ์ ยังมีกลิ่นหอมที่แตกต่างกันไปอีกด้วย
เนื้อสารสำคัญที่มนุษย์นำมาใช้ประโยชน์ถูกสะสมอยู่ในต่อมกระเปาะเหนียวจิ๋ว ๆ จำนวนมากนี้เอง
ไตรโคมของช่อดอกกัญชา/กัญชง
กระบวนการสกัดน้ำมันจากช่อดอกกัญชงซีบีดี มีอยู่หลายวิธีและใช้คำเรียกแตกต่างกันไป จำแนกตามความละเอียดของขั้นตอนในการสกัด ตัวน้ำมันที่ได้ยังมีคุณสมบัติที่แตกต่าง เหมาะกับจุดประสงค์การใช้งานที่ต่างกัน ความรู้ความเข้าใจในประเภทน้ำมันสกัด จะช่วยให้เลือกใช้น้ำมันสกัดได้ตรงตามความต้องการมากที่สุด
ประเภทน้ำมันสกัดกัญชง CBD มีความแตกต่างที่แยกตามความละเอียดในการสกัด แบ่งได้อยู่ 3 แบบ ในที่นี้จัดตามความละเอียดของการสกัดผ่านเครื่องมือสกัดกัญชากัญชงทางการแพทย์เท่านั้น ไม่นับรวมการสกัดในครัวเรือนที่สกัดด้วยการต้มและเคี่ยวโดยใช้น้ำมันมะพร้าว หรือแอลกอฮอล์เป็นตัวทำละลาย
น้ำมันซีบีดีฟูลสเปกตรัม (CBD Full Spectrum oil) เป็นการสกัดหยาบชั้นต้น ที่ได้เนื้อสารสำคัญที่สะสมอยู่ในไตรโคมทั้งหมดออกมา ด้วยการบีบอัดโดยใช้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ -300 องศาเซลเซียส ผ่านเครื่องมือที่ชื่อ Super Critical Co2 การสกัดหยาบด้วยวิธีนี้จะแยกกาก ยางเหนียว (wax) และสารสีเขียว หรือคลอโรฟิลล์ที่อยู่ในใบดอกกัญชากัญชง น้ำมันสกัดที่ได้จะมีสีเหลืองอำพันใส ไม่มีตะกอนขุ่นเหนียว ไม่มีสีเขียวจากสารสีเขียวในใบ ไม่มีสารทำละลายผสมอยู่ (ปลอดภัยจากพิษของสารทำละลายที่ตกค้าง) ได้เนื้อสารสำคัญอยู่ครบถ้วนรวมถึงกลิ่นเทอร์ปีนส์ธรรมชาติ ด้วยกรรมวิธีที่เป็นสากลนี้ นัำมันกัญชงซีบีดีฟูลสเปกตรัม จึงมีรูปลักษณ์ทั้งภายใน-นอกที่แตกต่างจากน้ำมันกัญชาพื้นบ้านที่ผ่านการสกัดด้วยการต้มเคี่ยวกับน้ำมันมะพร้าว แอลลกอฮอล์ หรือสารทำละลายอื่น ๆ ถ้ากำจัดออกไม่หมด อาจตกค้างแฝงโทษภัยตามมาในภายหลังได้ ซีบีดีฟูลสเปกตรัมจัดเป็นน้ำมันกัญชาคุณภาพดีที่ใช้แล้วได้ประโยชน์อย่างแท้จริง เพราะมีอองทูราจเอฟเฟค (Entourage effect) น้ำมันฟูลเปกตรัมซีบีดีของแท้คุณภาพดี มีคุณสมบัติครบถ้วน จัดเป็นน้ำมันกัญชาประเภทที่หาได้ยากยิ่งในวงการน้ำมันกัญชากัญชงไทย
น้ำมันซีบีดีบรอดสเปกตรัม (CBD Broad Spectrum oil) เป็นการสกัดที่ละเอียดขึ้นเพื่อให้ได้เนื้อสารซีบีดีที่มีความบริสุทธิ์มากขึ้น โดยการนำฟูลสเปกตรัมที่ได้มาเข้ากระบวนการกลั่นกรองด้วยความร้อน หรือที่เรียกว่า ดิสทิลเลทฟูลสเปกตรัม (Full Spectrum Distillation) กระบวนการนี้จะได้เนื้อสารสำคัญที่ลดลง เพราะกระบวนการกลั่นกรองด้วยความร้อน จะดึงสารที่อ่อนไหวง่ายอย่างเนเชอรัลเทอร์ปีนส์ และสารไฟโตแคนนาบินอยบางประเภทออกไปด้วย โดยมากมักใช้การดิสทิลเลชั่นเพื่อดึง เนื้อสาร THC ออกจากตัวน้ำมัน ดังนั้น น้ำมันสกัดแบบ CBD บรอดสเปกตรัม จึงไม่มีเนื้อสาร THC ผสมอยู่ และมีกลิ่นเทอร์ปีนส์ธรรมชาติผสมอยู่อย่างเจือจาง เหมาะสำหรับผู้ใช้ที่แพ้เนื้อสาร THC และชอบกลิ่นเทอร์ปีนส์ธรรมชาติแบบเจือจาง
น้ำมันซีบีดีไอโซเลท (CBD Isolate oil) เป็นการสกัดที่ละเอียดขั้นสุด เพื่อให้ได้เนื้อสารซีบีดีที่บริสุทธิ์มากสุด ประมาณ 90% ขึ้นไป ในขั้นนี้สารสกัดที่ได้จะไม่มีเนื้อสารไฟโตแคนนาบินอยอื่น ๆ อยู่อีกเลย ไม่เป็น CBD-Enriched (ดูเพิ่มที่ฟูลสเปกตรัมซีบีดี มีดีอย่างไร)
เนื้อสารซีบีดีที่ได้จะมีลักษณะเป็นผลึกผงสีขาว เมื่อนำผลึกซีบีดีมาผสมน้ำมัน ที่นิยมใช้กันคือ น้ำมันมะพร้าว หรือ MCT oil จะได้เป็นน้ำมันซีบีดีไอโซเลท มีลักษณะเฉพาะตัวที่ เนื้อน้ำมันใส ไม่มีสี ไม่มีกลิ่นเทอร์ปีนส์ธรรมชาติ ผู้ผลิตบางยี่ห้อจึงเพิ่มความแตกต่างของน้ำมัน ด้วยการผสมกลิ่นผลไม้ลงไป การใช้น้ำมันซีบีดีไอโซเลท เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการใช้เนื้อสารซีบีดีบริสุทธิ์ เน้นที่ความเข้มข้นสูง ๆ จัดเป็นน้ำมันกัญชงที่ให้ผลการใช้งานไม่ดีเท่าที่ควร ประสิทธิภาพจะด้อยกว่าน้ำมันกัญชงซีบีดีที่สกัดแบบฟูลสเปกตรัม โดยทั่วไปซีบีดีไอโซเลทบริสุทธิ์เหมาะกับการใช้พัฒนาต่อยอดในวงการอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น อาหารและเครื่องดื่ม
เมื่อต้องเลือกใช้น้ำมันกัญชงซีบีดี เพื่อหวังผลในการดูแลสุขภาพ เสริมความพร่องของสารเคมีในระบบเอ็นโดรแคนนาบินอยของร่างกาย ต้องการปรับให้มีความสมดุลมากขึ้น เพื่อช่วยลดความอักเสบ เจ็บปวด เพิ่มความผ่อนคลาย หลับสบาย ควรพิจารณาน้ำมันกัญชงซีบีดีที่มีคำว่า “ซีบีดีฟูลสเปกตรัม” CBD Full spectrum จึงจะเป็นตัวเลือกที่คุ้มค่ากว่า และดีกว่าอย่างแท้จริง
ฟูลสเปกตรัมซีบีดี มีดีอย่างไร
ฟูลสเปกตรัมซีบีดี มีคุณสมบัติโดดเด่นกว่าน้ำมันที่ผ่านการสกัดด้วยการ “ดิสทิเลชั่น” และ “ไอโซเลท” เพราะ มี “อองทูราจเอฟเฟค” (Entourage effect) คือ ปฏิกิริยาของการทำงานแบบเสริมฤทธิ์ร่วมกันระหว่างเนื้อสารสำคัญทั้งหมด ซึ่งปฏิกิริยาเสริมฤทธิ์ที่ว่านี้จะพบได้เฉพาะในน้ำมันสกัดแบบซีบีดีฟูลสเปกตรัมเท่านั้น
“หยดน้อย ได้ผลมาก” คือ คำจำกัดความของอองทูราจเอฟเฟค ในกลุ่มน้ำมันกัญชงซีบีดีที่มีอองทูราจเอฟเฟค จะแตกต่างจากน้ำมันประเภทอื่น ด้วยการใช้งานในปริมาณเล็กน้อย แต่สามารถเห็นผลถึงความเปลี่ยนแปลงได้ในระยะเวลาอันสั้น ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความหนักเบาของอาการที่เป็นอยู่ ระยะเวลาที่เป็นสะสมมานานมากน้อยแค่ไหน และมวลร่างกายของแต่ละคน ผู้ใช้น้ำมันกัญชงซีบีดีฟูลสเปกตรัมต้องทำความเข้าใจ ปรับหาปริมาณการใช้ที่เหมาะสมของแต่ละคน จึงควรให้ระยะเวลาในการใช้งาน ไม่สามารถคาดหวังผลการใช้ได้แบบฉับพลันเหมือนการใช้ยาแผนปัจจุบัน ปฏิกิริยาอองทูราจเอฟเฟค “หยดน้อยได้ผลมาก” เกิดขึ้นได้จาก 2 ปัจจัย คือ เนเชอรัลเทอร์ปีนส์ และ ซีบีดีเอ็นริชด์
ซีบีดีเอ็นริชด์ (CBD-Enriched) คือนิยามของน้ำมันกัญชงซีบีดีที่สกัดแบบเต็มฟูลสเปกตรัม ลักษณะเด่นของซีบีดีเอ็นริชด์ คือการมีเนื้อสารสำคัญที่ได้จากไตรโคมอยู่ครบถ้วน ไม่ได้มีแค่เนื้อสาร CBD อยู่โดดเดี่ยวเพียงลำพัง โดยสัดส่วน CBD-Enriched ที่มีโททอลเนื้อสารซีบีดีอัตราส่วน 20-25 ส่วนต่อ เนื้อสาร THC 1 ส่วน
องค์ประกอบของเนื้อสารสำคัญที่สกัดได้จากช่อดอกกัญชงซีบีดี แบ่งได้ เป็น 4 กลุ่มใหญ่ คือ “ตระกูลไฟโตแคนนาบินอย” ซึ่งมีอยู่รวม ๆ กว่า 100 ชนิด เช่น CBD CBDa CBG CBN CBC THC THCa โดยสายพันธุ์กัญชง CBD เด่น จะให้เนื้อสาร CBD เข้มข้นมากที่สุด เนื้อสาร CBD มีคุณสมบัติเด่นช่วยลดการอักเสบของแผลต่าง ๆ ในร่างกาย และเป็นเนื้อสารตั้งต้นในสารสื่อประสาทและฮอร์โมน ที่เกี่ยวเนื่องกับนาฬิกาชีวิตของร่างกาย “ตระกูลฟลาโวนอย” (Flavonoid) ที่มีคุณสมบัติเด่นช่วยลดอนุมูลอิสระ “กลุ่มน้ำมันหอมระเหย” (Essential oil) และ “เนเชอรัลเทอร์ปีนส์” (Natural Terpenes) หรือกลุ่มสารประกอบกลิ่นหอมตามธรรมชาติ ซึ่งในกลุ่มสุดท้ายนี้ มีงานวิจัยพบว่า กลิ่นเทอร์ปีนส์ธรรมชาติมีบทบาทมากที่สุดในการส่งเสริมปฏิกิริยาอองทูราจเอฟเฟค ซึ่งเป็นจุดเด่นที่ไม่พบได้เลยในน้ำมันซีบีดีไอโซเลท ถึงแม้จะมีการแต่งกลิ่นสังเคราะห์เลียนแบบธรรมชาติแล้วก็ตาม
ฟูลสเปกตรัมซีบีดีของแท้ พิสูจน์ได้ด้วยการดมกลิ่น “เทอร์ปีนส์ธรรมชาติ” เป็นกลิ่นเฉพาะตัวที่พบได้จากต้นกัญชงกัญชาเท่านั้น
เนเชอรัลเทอร์ปีนส์ (Natural terpenes) เป็นสารประกอบที่มีความอ่อนไหวมากที่สุด สูญสลายได้ง่ายสุดจากความร้อนและแสงแดด แต่มีบทบาทสำคัญมากสุดในการส่งเสริมปฏิกิริยาอองทูราจเอฟเฟค เทอร์ปีนส์ธรรมชาติที่แท้จริงจะช่วยดึงประสิทธิภาพของเนื้อสารต่าง ๆ ที่มีอยู่ร่วมกัน ให้ทำงานแบบผสมผสานพลังและเสริมฤทธิ์ได้ดีมากยิ่งขึ้น น้ำมันกัญชงซีบีดีที่มีกลิ่นเทอร์ปีนส์ธรรมชาติอยู่เต็มตามสายพันธุ์ ยังมีบทบาทเด่นอีกประการ ในการช่วยดูดซึมเนื้อสาร CBD และผองเพื่อนไฟโตแคนนาบินอยอื่น ๆ ให้เข้าสู่ร่างกายได้ดีมากขึ้นถึง 25 เท่า หากไม่มีเนเชอรัลเทอร์ปีนส์ แม้จะรับเนื้อสาร CBD ในระดับความเข้มข้นสูงเข้าไป ก็อาจถูกดูดซึมไปใช้งานได้น้อยกว่าที่คาดหวังไว้
ข้อเด่นอีกประการของน้ำมันกัญชงซีบีดี ที่สกัดแบบเต็มฟูลสเปกตรัม โดยไม่กลั่นแยกเนื้อสาร THC ออกไปแบบซีบีดีบรอดสเปกตรัม ก็คือ เนื้อสาร THC ในปริมาณเล็กน้อย ที่ต่ำกว่า 0.2% โดยน้ำหนัก ถือเป็นเกณฑ์ที่ปลอดภัยตามกฎหมายกำหนด ใช้แล้วไม่มีผลข้างเคียง ไม่เสพติด จากงานวิจัยยังพบว่า เนื้อสาร THC ในปริมาณเล็กน้อย มีส่วนช่วยเพิ่มความจดจำได้ดี และมีส่วนช่วยการดูดซึมเนื้อสาร CBD ได้ดีมากขึ้นถึง 5 เท่า เมื่อเทียบกับการใช้น้ำมันซีบีดีบรอดสเปกตรัม
ฟูลสเปกตรัมซีบีดี ของดีที่หาได้ยากยิ่ง
แม้การสกัดแบบฟูลสเปกตรัมซีบีดี จะเป็นการสกัดที่ไม่ต้องผ่านการเข้าเครื่องหลายเครื่องมือเหมือนอย่างซีบีดีบรอดสเปกตรัม และซีบีดีไอโซเลท แต่ในความเรียบง่ายนี้ กลับเป็นของดีที่หาได้ยากยิ่ง ความยากอยู่ที่การได้มาซึ่งน้ำมันสกัดแบบเต็มฟูลสเปกตรัมที่มีเนื้อสารสำคัญครบอย่างแท้จริง โดยไม่มีสารอันตรายอื่นเจือปน อย่างเช่น ยาฆ่าแมลง สารพิษ สารโลหะหนักที่สะสมอยู่ในช่อดอกจากกระบวนการปลูกที่ไม่ได้มาตรฐาน และฟาร์มปลูกที่ไม่ได้คำนึงถึงผู้บริโภค
เมื่อต้องเข้าสู่วงการน้ำมันกัญชากัญชง สิ่งแรกที่ต้องทราบให้ได้เพื่อเพิ่มความมั่นใจว่า น้ำมันที่เลือกใช้ มีต้นทาง คือ ช่อดอกกัญชากัญชง ซี่งเป็นวัตถุดิบก่อนนำมาสกัด มีความปลอดภัยมากเพียงพอ ฟาร์มปลูกที่ไม่ได้ใส่ใจผู้บริโภค มองข้ามการใช้ความรู้และเทคโนโลยีเพื่อช่วยดูแลต้นกัญชากัญชง ไม่ใส่ใจการเลือกใช้วัสดุปลูกที่ปลอดภัย โดยมีความต้องการเพียงเพื่อประหยัดต้นทุนการปลูก จะไม่สามารถส่งต่อวัตถุดิบต้นทางที่ปลอดจากยาเคมีฆ่าแมลง ยากำจัดเชื้อรา และสารโลหะหนักได้
อีกสิ่งหนึ่งที่ผู้บริโภคน้ำมันกัญชากัญชงพึงตระหนักรู้ไว้ คือ สารโลหะหนัก อย่างตะกั่ว ปรอท แคดเมียม และสารหนู มีปะปนในหน้าดินเกษตร และแหล่งน้ำสาธารณะ สารโลหะหนักเหล่านี้เป็นกลุ่มสารที่ต้นกัญชากัญชงชื่นชอบมากเป็นพิเศษ มักดูดไปสะสมไว้ในตัวเอง ดังมีรายงานการใช้ต้นกัญชากัญชงเป็นพืชปลูกเพื่อล้างสารพิษและโลหะหนัก ในหน้าดินก่อนเริ่มแปลงปลูกพืชหลัก นอกจากนี้ ประเทศไทยอยู่ในเขตร้อนชื้น ที่มีโรคและแมลงชุกชุม การปลูกดูแลต้นกัญชากัญชง พืชล้มลุกที่มีจุดเด่นที่ช่อดอกอัดแน่น และกลิ่นหอมแรง จึงหลีกเลี่ยงจากโรคเชื้อราและแมลงศัตรูพืชได้ยาก ทางเดียวที่จะรับมือป้องกันได้ในต้นทุนไม่แพงและเห็นผลเร็ว คือ การใช้ยาเคมีกำจัดศัตรูพืชเข้าช่วย
ดังนั้น ช่อดอกจากฟาร์มปลูกที่ใช้ระบบปลูกกลางแจ้ง (outdoor) จึงเป็นต้นทางวัตถุดิบที่ต้องเฝ้าระวังมากที่สุด ทุก ๆ ครั้งมักตรวจพบสารไม่พึงประสงค์ สารพิษอันตรายต่อการบริโภคสูงเกินค่ามาตรฐานความปลอดภัย ของ อย. ซึ่งปลายทางของวัตถุดิบที่ไม่บริสุทธิ์เหล่านี้ไม่เหมาะสมต่อการสกัดแบบฟูลสเปกตรัมซีบีดี แต่เหมาะกับการนำเข้าสู่กระบวนการสกัดแบบซีบีดีไอโซเลทมากกว่า เพื่อขจัดสารไม่พึงประสงค์ทั้งหลายออกไป แต่ก็มีอยู่บ้าง ที่ผู้ผลิตน้ำมันสกัด ละเลยหรือหลีกเลี่ยงการตรวจหาค่าสารไม่พึงประสงค์ในช่อดอกก่อนที่จะนำมาสกัด เพราะค่าตรวจวัดสาร ยังมีราคาสูงอยู่มาก และน้ำมันกัญชากัญชงที่วางจำหน่ายบนสื่อโซเชี่ยล ไม่จำเป็นต้องแสดงใบ COA ตรวจรับรอง จึงเป็นช่องทางให้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้มาตรฐานและคุณภาพเข้ามาสร้างโทษภัยให้กับผู้ใช้ได้ นอกจากทำร้ายผู้บริโภคโดยไม่รู้ตัวแล้ว ยังซ้ำเติมให้ภาพลักษณ์ของน้ำมันกัญชากัญชงเสียหาย สร้างความสับสนให้ผู้บริโภคมองว่าเป็นน้ำมันอันตรายที่ควรหลีกเลี่ยง
ฟาร์มปลูกที่มีความรู้และความใส่ใจในทุกขั้นตอนการผลิตปลูก จึงเป็นปัจจัยหลักที่สำคัญมากเพื่อให้ได้ปลายทาง คือ น้ำมันกัญชงคุณภาพที่สกัดแบบเต็มฟูลสเปกตรัมได้ และปลอดภัยจากพิษยาฆ่าแมลงและโลหะหนัก การจะได้มาซึ่งต้นกัญชงที่มีคุณภาพและปลอดสารอันตราย ระบบการปลูกที่เหมาะสมจึงเป็นการปลูกในระบบปิด (indoor) ฟาร์มปลูกต้องจัดสร้างสภาพแวดล้อมควบคุมที่ปลอดภัยกับการเติบโตของพืช จำลองอุณหภูมิ ความชื้น และแสงสว่างให้ใกล้เคียงกับธรรมชาติของต้นกัญชงซีบีดี (พืชเมืองหนาว) การควบคุมสภาวะจำลองเหล่านี้ล้วนมีราคา
ด้วยปัจจัยด้านคุณภาพและความปลอดภัย จึงเป็นต้นทุนที่ให้น้ำมันกัญชงซีบีดีฟูลสเปกตรัมมีราคาสูงกว่าน้ำมันกัญชาพื้นบ้านของไทย จากข้อควรคำนึงหลายประการประกอบกับการแข่งขันด้านราคา จึงมีผู้ผลิตน้อยรายที่ให้ความสนใจผลิตน้ำมันกัญชงซีบีดีฟูลสเปกตรัม ฟูลเปกตรัมซีบีดีจึงเป็นของดีที่หาได้ยากยิ่ง โดยเฉพาะฟูลสเปกตรัมซีบีดีของแท้ เพราะด้วยความหาได้ยากยิ่งและเรียกราคาได้ จึงเป็นโอกาสให้น้ำมันสกัดหลายยี่ห้อที่ไม่สามารถสกัดแบบเต็มฟูลเปกตรัม ได้ใช้ชื่อเรียกฟูลสเปกตรัมซีบีดีพ่วงเข้าไปด้วย เพื่อเพิ่มมูลค่าและยกระดับให้กับสินค้าเทียมเทียบชั้นของแท้ ซึ่งผู้บริโภคจะรับรู้ได้ในภายหลังจากที่ได้เสียเงินซื้อไปลองใช้แล้ว ไม่เห็นผลอย่างที่คิด
นอกจากนี้ ฟูลเปกตรัมซีบีดี ที่ใช้ได้ผลเต็มที่ ควรผลิตสกัดจากช่อดอกกัญชงซีบีดีที่เติบโตมาอย่างดีและเก็บเกี่ยวในช่วงเวลาที่ดีที่สุด โดยใช้ช่อดอกในสัดส่วนที่เต็ม 100% เพื่อให้ได้เนื้อสารสำคัญเข้มข้นสูงสุด อันเป็นผลประโยชน์ที่ผู้บริโภคจะได้รับอย่างเต็มที่คุมค่ากับเงินที่จ่ายไป แต่ผู้ผลิตน้ำมันบางกลุ่มไม่ได้มองเช่นนั้น กลับให้คุณค่าด้านการแข่งขันราคาเพียงอย่างเดียว มุ่งลดต้นทุนลง โดยปรับลดคุณภาพของน้ำมัน ด้วยการผลิตสกัดจากทั้งต้นกัญชงซีบีดี สัดส่วนการใช้ช่อดอกกัญชงซีบีดีจึงน้อยลง ซึ่งช่อดอกกัญชงเพศเมียเป็นส่วนของพืชที่ซื้อขายได้ราคามากที่สุด ดังนั้น เนื้อสารสำคัญโดยเฉพาะกลิ่นเทอร์ปีนส์ที่ได้ จะมีความเจือจางกว่ามาก ส่งผลต่อประสิทธิภาพการใช้งานที่เห็นผลได้ยาก ผู้ใช้ต้องใช้ในปริมาณมากขึ้นจึงจะเห็นผล ยิ่งเป็นการเร่งรอบการใช้ให้หมดเร็วขึ้น และยิ่งเข้าทางผู้ผลิตน้ำมันกัญชากัญชงที่มองแต่ผลประโยชน์ของตัวเองเพียงฝ่ายเดียว เหล่านี้ จึงเป็นองค์ประกอบร่วมที่ทำให้ ฟูลสเปกตรัมซีบีดีที่เต็มคุณภาพและมีเนื้อสารครบจึงเป็นของดีที่หาได้ยากยิ่ง และควรได้ศึกษา “รู้ก่อนน่าจะดี เมื่อต้องเข้าสู่วงการน้ำมันกัญชากัญชง”
